Akkerbouw

Achtergrond 7846 x bekeken 39 reacties

‘Meer bodem dan je hebt gediepploegd is er niet’

Een rapport over de snelle verslechtering van de bodemvruchtbaarheid van de kleibodem in Flevoland noopt tot actie, zegt Sjef Staps. Waar we geen grip op krijgen, wordt een hoofdpijndossier voor de volgende generatie.”

De vruchtbaarheid in Flevoland loopt terug door verslechtering van de bodemstructuur. Akkerbouwers ­eisen te veel van de bodem. Gevolg is dat op met name de zware gronden in Flevoland het steeds lastiger boeren wordt. Dat stelt de wetenschappelijke Raad voor Integrale Duurzame Landbouw en Voeding (RIDLV) in het rapport ‘Van bodemdilemma’s naar integrale verduurzaming’ dat in april van dit jaar verscheen. Intensivering van het bouwplan zou mede ten grondslag liggen aan het proces van verslechtering. Om op de zware grond de intensieve bouwplannen met goed salderende gewassen te realiseren, heeft een deel van de akkerbouwers diepploegen tot een meter diepte of meer toegepast, als maatregel om de bodemstructuur te verbeteren. Dat proces van structuurverslechtering heeft zich volgens de Raad op veel plaatsen voltrokken binnen één generatie akkerbouwers. Als oorzaken worden in het rapport genoemd het natuurlijke bodemproces na inpoldering en de intensieve Flevolandse bedrijfsvoering.

Reuring in Flevoland

Het rapport zorgde voor reuring onder met name Flevolandse akkerbouwers.

Alsof diepploegen altijd verkeerd zou zijn. Maar er was ook instemming en herkenning van akkerbouwers met zware klei. Niet enkel vanuit Flevoland, maar ook vanuit elders in het land. “De situatie is zo dat er in de Noordoostpolder percelen zijn die niemand nog wil hebben”, zegt Sjef Staps. Als senior-onderzoeker bij het Louis Bolk Instituut was hij projectleider van het onderzoek. “Als het zover komt, ben je echt te ver gegaan. Een bodemsysteem moet het honderden jaren kunnen volhouden. Verslechtering van de bodemstructuur leidt tot opbrengstverlies.”

Er wordt wel gezegd dat wat door menselijke techniek wordt verziekt, door menselijke techniek ook weer kan worden hersteld.

“Daar ben ik het dus niet mee eens. Zoals het nu gaat met het klimaat, dat kun je niet herstellen. Daar zit zoveel traagheid in, als je te lang wacht, ben je te laat. Dat is dan een mondiaal issue, maar ik zie het met de bodem ook zo. Uitgemergelde percelen door de bollenteelt: ­iedereen blijft daar voortaan vandaan. De structuur is verpest, de bodem heeft geen draagkracht meer. Daar kun je dan wel heel intensief mee aan de slag gaan, maar áls het al helpt, kost het zoveel dat niemand er nog instapt. Je kunt niet altijd weer een goede bodem maken. De bodem is een productiemiddel dat je kunt verliezen, als je er slecht mee omgaat.”

Is dat dan niet de zorg van de boer? Hij merkt het effect aan zijn opbrengst, saldo en dus inkomen. Het is toch zijn verantwoordelijkheid wel of niet iets te doen aan een verslechtering?

“De vraag is of veel boeren niet te veel naar de korte termijn kijken. Ik denk het wel. De boer kijkt naar volgend jaar en het jaar daarop. Het effect van zijn doen en laten op 2020 of 2025 ligt niet op zijn netvlies. Dat is in onze huidige samenleving een bekend fenomeen, de korte termijn prevaleert boven de lange termijn. In de politiek gaat de scope niet verder dan maximaal vier jaar, tot de volgende verkiezingen. Beursgenoteerde ondernemingen kijken naar aandeelhouderswaarde op de korte termijn. Dat fenomeen duikt door krappe marges ook op in de akkerbouw. De boer wordt wel gedwongen om op de korte termijn te focussen, maar dat is voor de lange termijn niet vol te houden.”

Belang voor hele maatschappij

“Wat ik wil duidelijk maken is dat de boer niet de enige belanghebbende is als het over grond gaat. We hebben als hele maatschappij belang bij een goed werkende en vruchtbare bodem. Voor de boer is het een belangrijk productiemiddel, maar het is ook een ‘common good’: de hele samenleving heeft er belang bij vanwege een groeiende vraag naar voedsel. Maar ook het belang van een goed waterbergend vermogen gaat verder dan de boer alleen. Er is een gezamenlijk belang, waarbij het effect op het waterbergend vermogen van de grond wordt gekoppeld aan agrarische activiteiten. We zeggen niet dat diepploegen per se slecht is. Het kan helpen. Maar dan wel na een goede afweging, juiste keuze van techniek, gekoppeld aan een goede drainage én gevolgd door duurzaam bodembeheer. Als je het verkeerd doet, ben je de grond eigenlijk kwijt. Een tweede keer diepploegen helpt niet. Meer bodem dan je hebt omgeploegd is er namelijk niet.
“Wat de boer zich moet realiseren is dat als gevolg van klimaatverandering er heftigere buien komen en langere periodes van droogte. Je wilt niet dat er water op het land blijft staan, en je wilt ook niet al je water meteen kwijt.”

Diepploegen in Flevoland. In een aantal situaties zou onoordeelkundig diepploegen de bodemvruchtbaarheid hebben aangetast.
Diepploegen in Flevoland. In een aantal situaties zou onoordeelkundig diepploegen de bodemvruchtbaarheid hebben aangetast. Foto: Henk Riswick

 

Afgezien van de extremen, hoe zeker is het eigenlijk dat de productie leidt onder een afnemende bodemvruchtbaarheid? Pak de suikerbietenopbrengsten, die zijn hoger dan ooit.

Sjef Staps toont een grafiek met opbrengsten van verschillende akkerbouwgewassen in Flevoland sinds 1994. De lijnen van wintertarwe, (poot)aardappelen en zaaiuien lopen redelijk vlak, zonder een noemenswaardige stijging gedurende de afgelopen 20 jaar. De suikerbietenlijn gaat van 65 ton in 1994 tot door de honderd ton in 2014.

“Teelt en rassen hebben daar een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Het is zorgwekkend dat ondanks nieuwe kennis en technologie bij de andere gewassen in Flevoland de opbreng­sten niet stijgen. Een hypothese kan zijn dat de productie van die gewassen zou zijn gestegen, als niet gelijktijdig de bodemvruchtbaarheid zou zijn verslechterd. Veel bouwplannen zijn zo intensief dat ze méér van de bodem nemen dan ze er aan teruggeven.”

Waar ligt de oplossing? De boer heeft goed salderende gewassen nodig om een renderend bedrijf te hebben.

“De akkerbouwer verdient ondersteuning. De consument, de samenleving, andere ketenpartijen hebben belang, maar de boer neemt in zijn eentje de beslissingen over zijn bodem. Het gaat erom gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen. Kennisoverdracht zou hier kunnen helpen. Erfbetreders zouden dat moeten doen, in plaats van het bijna vanzelfsprekende advies te geven van ‘meer intensief’. Wat we niet beheersen is de zorg voor de volgende generatie.”

Staps pleit in dit verband voor een meer sys­teemgerichte benadering, in plaats van de probleemgerichte benadering die nu vaak wordt gehanteerd. Van een labiel evenwicht naar een stabiel evenwicht. “Het bodemsysteem moet versterkt worden, zodat de weerbaarheid toeneemt.”

Hoe zou dat moeten gaan?

“Elke schakel afzonderlijk kan aan verduurzaming werken, maar het is nog beter als ook tussen schakels duurzamer wordt gewerkt. We doen op dit moment onderzoek naar een efficiënte keten in de biologische sector. Kijken naar derving voor boer, naar zijn productie, naar zijn marge, ook met de handel en dan tot aan de consument. Je ziet dat als partijen gezamenlijk aan tafel zitten, er enthousiasme ontstaat om samen tot oplossingen te komen. Er is energie en bereidwilligheid. Zo is de kwaliteit van peen in de hele keten besproken. Dan komt bodemvruchtbaarheid wel op tafel. Deze aanpak kan in elke keten plaatsvinden.

Wordt dan ook gesproken over een beloning voor een ruimere vruchtwisseling?

“Daar hebben we het nog niet over gehad, maar ik kan me voorstellen dat dat op een gegeven moment wel ter sprake komt. In het pachtsys­teem worden al wel wat voorwaarden gesteld als het gaat over vruchtwisseling. Dat zou je kunnen uitbouwen. In de hele keten gedragen, ook door de consument.”

Levert een rustgewas wat op?

“Dat verwachten we wel, maar het is heel moeilijk aan te tonen. Daar zouden we graag meer over weten. Binnen het project Veldleeuwerik zijn er boeren die extensiveren. De ervaring leert dat je daardoor qua bodem een robuuster bedrijf krijgt, en na zes of zeven jaar ook een financieel robuuster bedrijf. Als dat zo is, heb je daarmee nu al een argument om te extensiveren en een bedrijf te ontwikkelen dat zowel ecologisch als economisch robuuster is.

Ook bij veel financiers en onderzoeksprogramma’s zie je dat de korte termijn prevaleert boven de lange. Voor langetermijnonderzoek is moeilijk financiering te krijgen. Toch vinden wij het maatschappelijk zeer relevant om onderzoek te doen naar de financiële effecten van extensivering. In het belang van de Nederlandse landbouw en de voedselvoorziening.”

Laatste reacties

  • sjoerddehoop1

    Als de kwaliteit en gezondheid van eigen bodem terugloopt dan heb je alleen jezelf ermee te pakken; of misschien de grondeigenaar als je pachter bent.
    De aandacht voor de bodemkwaliteit en vooral de bodembiologie in een levende bodem krijgt in het landbouwonderwijs vrijwel geen aandacht. Dat is een groot schandaal. De bodembiologie is vanaf 1967 in Wageningen niet meer serieus genomen en het MBO en HBO is daarin meegegaan. Daarmee is aan twee generaties deze specifieke kennis over het belang van een levende bodem onthouden. WE geloofden alleen nog maar in de chemie.
    Gelukkig zijn er steeds meer boeren die nu op eigen initiatief kennis verzamelen via bodemcursussen, bij excusies en in studiegroepen waar zij de goede docenten zelf uitkiezen. Dankzij het internet is het mogelijk om snel de juiste kennis met elkaar uit te wisselen.
    Er is dus nog altijd hoop:
    Wanneer je het bouwplan aanpast met een andere gewassenkeus, goede mest uitzoekt en vooral speciale aandacht besteed aan het voorkomen van bodemverdichting dan is herstel nog goed mogelijk.
    Je moet het alleen wel willen doen.

  • gerardb

    Eerst maar eens beginnen om de mestregels aan te passen.

  • agratax(1)

    Mestregels aanpassen? Waaraan gerardb?
    Zolang we van onze boeren eisen dat ze de concurentie aangaan met landbouwproducten uit goedkoopte landen, mist ieder mooi plan zonder financiele ondersteuning zijn doel. We moeten ons eerst afvragen "Waarom boeren we zo ontzettend intensief?" Willen we minder intensief, dan moeten we de reden van intensivering weg nemen. Dit zou kunnen betekenen een beter rendement op graan of terug naar de jaren van uitgifte van de eerste bedrijven in de NOP, gemengde bedrijven .et gras als rustgewas. Verder zouden de zware sterke (veel KW) machines moeten verdwijnen om de verdichting niet nog erger te maken.

  • farmerbn

    Zonder het artikel te lezen weet ik de conclusie. Minder intensief boeren want er komt iemand aan het woord van het Louis Bolk Instituut. Gewoon de mineralen aanvoeren die je ook afvoert en klaar is kees; Geldt ook voor de organische stof. Als je minder aanvoert gaat de opbrengst begrijpelijk naar beneden.

  • leo,s vriend

    farmerbn, is niet genoeg, bodemkwaliteit is meer dan alleen mineralen en os.

  • Marcel v

    Erg eenzijdig verhaal, geen woord over steeds lagere mestnorm terwijl opbrengst gelijk blijft of nog stijgt. Als op een bepaald moment de opbrengst gaat dalen ligt het overal aan maar niet aan de mestnorm in Nederland ???
    Propaganda voor linkse clubjes , meer is het niet .

  • Arnens

    Zonder direct te wijzen naar allerlei teelttechnische maatregelen, ik ben geen akkerbouwer, moet je het m.i. zoeken in de bodem. Zelf gebruiken we nu 15 jaar intensief potstalmest, Er wordt 4 ton stro aangevoerd per ha. grasland in gebruik. Het resultaat is een enorme verrijking van het bodemleven, inclusief mollen, helaas. De structuur en doorlaatbaarheid zijn zichtbaar verbeterd terwijl de droogtegevoeligheid afnam. Praat maar eens met oude veluwse boeren over hoeveel heidepotstalmest van schapen nodig is voor 1 ha. bouwland! Door de goede structuur daalt de kunstmestbehoefte en eventuele structuurschade hersteld makkelijker. Door alle biologische processen in en op de bodem o.a. weidevogels, is een systeem van evenwichtsbemesting zoals de chemie voorstelt, namelijke evenveel fosfaat bemesten als met het gewas geoogst wordt, een utopie. Er vinden talloze omzettingen plaats voordat de organische mest omgezet is in voor de plant opneembare mineralen. Hierbij vinden van nature verliezen plaats, hiervoor zal dus gecompenseerd moeten worden.

  • agro1

    ook de bodem verdraagt geen kiloknallers. gelukkig. opbrengstdaling is een prijszegen. feed the world and starve.

  • farmerbn

    Dhr Staps praat over 'common good'. Dat is erg gevaarlijk want hij erkend dat het land van de boer is maar ook dat die boer er niet alleen de baas erover is. De burgerij en de politiek gaan op de stoel van de boer zitten en gaan bepalen wat hij met het land mag doen. We moeten dat als boer niet uit de hand laten lopen.

  • farmerbn

    Arnens ziet het goed: De bodem heeft organische stof nodig en NPK enz. Hij gaat nog verder met te pleiten voor extra aanvoer ivm bodem-omzettingsverliezen.
    We moeten afscheid nemen van mestgift per ha en gaan naar mestgift per geoogst product. Ook moeten we stoppen met de gedachte om slechtere stukken land minder te bemesten. Om die stukken te verbeteren moet je de mogelijkheid krijgen om die stukken met extra mest en compost te verbeteren. Kinderen die het op school moeilijk hebben geef je toch ook extra mogelijkheden ipv minder?

  • alco1

    Ja. farmer. Het is zo simpel.
    Maar vooral veel dromers ( en daar zijn er heel veel van) bepalen de regels in ons democratisch stelsel.

  • Jan-Zonderland

    “De situatie is zo dat er in de Noordoostpolder percelen zijn die niemand nog wil hebben”, zegt Sjef Staps.

    Zou Staps die percelen even willen aanwijzen aan mij ? Wil het graag nog eens proberen daar.

  • pinkeltje

    Doe mij maar een paar honderd hectare van die grond die niemand meer wil hebben in de NOP. Alleen effe niet tegen 3.000 Euro per ha wel te verstaan. Waar de Flevolanders aan zullen moeten wennen is dat het "nieuwe land" na verloop van tijd ook gewoon weer het "oude land" wordt. Wij gaan het niet meer meemaken maar over honderd jaar is de grond in Zuidelijk Flevoland ook gewoon zware klei als in het Oldambt. Dat wil niet zeggen dat zorg voor de bodem onterecht zou zijn maar we moeten het ook niet erger maken dan het is. Want wat je ook doet, na verloop van jaren is landbouwgrond niet meer de maagdelijke grond waar het ooit mee begon.

  • suiker12

    mijn buurman teelt alleen maar tarwe gerst graszaad en blauwmaanzaad en eens op 6 suikerbieten . Ook hij komt niet verder dan tussen de 10 en 12 ton tarwe . Dus met dit extensieve bouwplan kan de bodenkwaliteit toch niet terug lopen, dat daardoor de tarwe opbrengsten niet stijgen naar 15 ton .

  • agro1

    suiker, mooi he? feed the world and starve

  • mtseshuis

    Als ik zoals dit jaar zie dat er nog eenvoudig topopbrengsten mogelijk zijn, denk ik dat het nog wel meevalt... Het begint allemaal met zo min mogelijk beschadigen van de structuur, dus die loonwerker verplichten met kleiner materiaal te komen en anders zelf maar weer wat meer hobbyen..
    Daarnaast moet de wal het schip van het mestbeleid keren, gewoon ruimte maken voor een hogere bemesting bij topopbrengsten, en dan met name uit dierlijke mest en compost etc, niet kunstmest!

  • pinkeltje

    De loonwerker wil desnoods wel met de kruiwagen komen. You get what you pay!

  • Farmer4life2

    Alles begint met een inkomen. Dan wil je de bieten nog wel met de hand rooien...

  • landboer

    Ha, Zonderland ik dacht precies hetzelfde als u ,maar ik ben bang dat ze geen enkel perceel aan kunnen wijzen, al ben ik persoonlijk van mening dat je wel 3 keer moet bedenken voor je gaat diepploegen.

  • Zandboertje

    Geef de loonwerker maar de schuld met zware machines. En waar rijdt de boer zelf mee? De gemm kleine bedrijven rijden meest 120 plus pk met minstens vierschaar wentel en 14 of meer tons kipwagens. Mooi verhaal over banden kun je houden, maar de kilo die er niet over hoeft gaat ook niet in de grond zitten. Denk dat de buurmans grootte van de machines meer van invloed is op het investeringsbeleid dan de werkelijk benodigde mechanisatie. En maaigewassen blijven een grondverbeteraar.

  • agro1

    farmer en pinkeltje..., last van een echo uit 1970??? met de hand? begin er maar aan. wanneer is je hoop zo groot, dat de fabriek hem oplaadt???? enne... lieden inhuren voor de kruiwagen??? zo goed worden de bietjes nu ook weer niet betaald.

  • koeboertje

    Gezegde over een nieuw ontgonnen polder :

    De eerste generatie gaat dood

    De tweede generatie heeft nood

    De derde generatie verdient brood

  • Bertus Buizer

    Mooi vervolg, dit artikel en deze discussie, op het artikel "Precisielandbouw is niet het antwoord op aanslag op de bodem" dat Leo Tholhuijsen op 19 november jl. publiceerde (zie:
    http://www.boerderij.nl/Akkerbouw/Nieuws/2015/11/Precisie-is-niet-het-antwoord-op-aanslag-op-de-bodem-2721648W/ ).

    Hopelijk volgen er meer artikelen en discussies over dit belangrijke onderwerp, maar dan ook met meer oplossingen en ervaringen in de praktijk!

    Het is tenslotte (en blijft misschien) een zoekrichting.

    Zie ook: http://www.sustainablefoodsupply.org

  • Jan-Zonderland

    De buitenstaanders (niet-boeren) weten het allemaal altijd zo mooi te vertellen. Laat ze het zelf eens gaan proberen op hun manier dan komen ze er wel achter dat dat ook niet werkt. Extensieve bouwplannen, kleine lichte machientjes en trekkertjes, loonwerker alleen toelaten als die met jaren 70 machientjes komt voor het dubbele tarief.
    Hou toch op met dat gezeur en laat die Flevoboeren lekker doen waar ze zin in hebben. Ook zij kunnen de wereld niet redden.

  • Jan-Zonderland

    Toen mijn vader in voorjaar 1957 begon te boeren aan de Westermeerweg in de NOP, was het waardeloze lichte stuifgrond zonder bouwvoor. Na verloop van jaren wist men daar aan de rand van de polder de bodemvruchtbaarheid zo te verhogen dat iedereen er jaloers op was omdat je daar alles op kon verbouwen met beste opbrengsten. De laatste decennia is het wel weer wat achteruit gegaan met name door de ontmenging (practisch alle gemengde bedrijven deden de koeien weg en werden volledig akkerbouw) maar het gaat daar nog steeds prima. En als het ooit minder wordt dan vinden die polderboeren er wel weer wat op.

  • Bertus Buizer

    @ Jan-Zonderland,
    Leuk die herinneringen. 't Is inderdaad niet allemaal kommer en kwel, als je dat al zo mag noemen. Maar je kunt niet ontkennen, dat er veel dingen gewoon fout zijn gegaan met de bodem en niet tijdig bijgestuurd. Daarom is zo'n discussie als deze niet verkeerd. Jij doet er zelf trouwens ook niet voor niets aan mee. Mooi toch?

    En wat jouw verhaal betreft, dat spreekt mij wel aan. Knap om van die stuifgrond bij Espel goed beteelbare grond te maken.

    Ook mijn vader begon in die tijd (medio vijftiger jaren) een gemengd landbouwbedrijf in de NOP. Dat was toen al prima lichte zavelgrond aan de Prof. Brandsmaweg bij Nagele. En ook later, toen het bedrijf geheel akkerbouw werd, bleef de grond goed en werd zij goed onderhouden.

    Het bouwplan was gevarieerd (graszaad, tarwe, vlas, pootaardappelen, suikerbieten en erwten). En na vlas een klavergroenbemester en na pootaardappelen en tarwe ook een groenbemester.

    Veel werd met eigen (lichte) mechanisatie* gedaan. Zo werd het graszaad altijd met een getrokken combine geoogst.

    Ben dan ook erg trots op mijn vader, en op mijn broer die het bedrijf later overnam.

    O ja, mijn vader sloeg de pootaardappelen in de beginjaren op in een bewaarkuil, buiten, goed afgedekt met stro, landbouwplastic en grond. Met lattenroosters werd een ventilatiekoker gemaakt. Het opscheppen in de sorteermachine ging nog met de riek..... (er is een mooie foto van).

    * @Pinkeltje, Er werd in de vijftiger jaren inderdaad ook veel met de kruiwagen gewerkt (onder andere om steeds de mest van de stal naar de mesthoop te verplaatsen met een voor mij toen nog wat te grote kruiwagen over een wat te smalle plank). Maar gelukkig niet lang. ;-))

  • farmerbn

    Bertus en jan zijn dus kenners in dat gebied. Waar liggen volgens jullie die gratis stukken land?

  • Bertus Buizer

    @farmerbn,
    Dat zeg ik natuurlijk niet ;-)

    Maar neem maar gerust aan dat bepaalde percelen er door slecht bodembeheer, zo niet roofbouw, slecht aan toe zijn.

  • pinkeltje

    Wie heeft er eigenlijk een probleem? Volgens mij vooral de mensen die denken dat anderen een probleem hebben?

  • geen boer

    romantiseren van het verleden is erg gevaarlijk. Iedereen is genegen het mooie te herinneren en het slechte te vergeten.
    De generatie van mijn ouders heeft in vergelijking met mijzelf een moeilijk leven gehad, en de generatie daarvoor boerde in de crisisjaren, toen was het helemaal erg. We moeten beslist NIET terug willen naar die tijd, dat wil de gemiddelde burger ook niet (rechteloos met de fiets naar de stinkfabriek, broodtrommel achterop?).
    Laat die percelen in de NOP er dan maar 'slecht aan toe zijn' door de 'roofbouw'. Man man wat een flauwekul.
    Sorry.

  • Bertus Buizer

    @geen boer,
    Romantiseren van het heden, wat u lijkt te doen, ja, dat kan ook natuurlijk.... Dan tellen harde feiten niet. Dat is ook een keuze.

  • geen boer

    @Bertus ik romantiseer nergens het heden; ik constateer slechts dat u dat wel doet. Ik betoog vervolgens dat terug naar die tijd voor boer én burger onacceptabel en ondenkbaar is.
    Het is ook geen oplossing voor wat voor hedendaags probleem dan ook. Onrealistische, dromerige luchtfietserij.

  • Bertus Buizer

    'Is gangbare en biologische visie op bodem verschillend?'
    Een verslag van de eerste van 3 debatavonden die dezer dagen bij onze zuiderburen plaatsvinden over bodem.
    Nederlandse boeren leveren er ook hun bijdrage.
    Een mooie symbolische afsluiting misschien van een bruisend 'Internationaal Jaar van de Bodem' (2015)?
    Zie: http://www.vilt.be/is-gangbare-en-biologische-visie-op-bodem-verschillend

  • Jan-Zonderland

    @farmerbn, zoals je in mijn eerdere reactie hebt kunnen lezen, vraag ik mij dat dus ook af. Ik weet dat er in de NOP gebieden zijn die minder zijn dan andere en ik ben er ook al een poosje weg dus weet ook niet alles meer maar ik geloof er niks van dat er percelen zijn die niemand meer wil hebben. Vandaar dat ik dhr Staps gevraagd heb mij die percelen eens aan te wijzen.

    @Bertus, de bodemkwaliteit is idd wel veranderd door de loop der jaren. Als ik "vroeger" zo'n 45 jaar geleden thuis aan het ploegen was met een M.F. 135 en 2 schaar Lemken wentelploeg, dan viel de grond zaaiklaar achter de ploeg weg. Als ik nu soms in de buurt van Espel ben dan zie ik geploegd land liggen in riemen die je alleen destijds rond Emmeloord en Schokland zag. Land klaarmaken thuis destijds met een kromtandeg, nu rijdt iedereen met een kopeg en soms zelfs met een frees voor het aardappels poten. Dus ja, er is wel het eea veranderd maar de vraag is of dat allemaal door de manier van werken komt of dat er andere oorzaken aan ten grondslag liggen. Destijds had ik als loonwerker ook klanten aan de Prof. Brandsmaweg en dat was hier en daar toch ook een tikkeltje zwaarder dan die mooie lichte zavelgrond die jij je herinnerd maar het maakt wel verschil of je vooraan of achteraan de weg zat.

  • Jan-Zonderland

    Eigenlijk best wel leuk als je erover nadenkt hoe (makkelijk) het vroeger ging. Zoals ik al schreef in mijn vorige reactie: ploegen met een MF 135 met winterjas en 2 schaar Lemken die 70 cm breed ploegde. Land klaarmaken met dezelfde MF met kooiwielen erbij aan en een 4 velds kromtandeg. Als het wat kluiterig was de cambridgerol erachteraan. Als het bietenland dan klaar lag belde pa de loonwerker maar eens om te zaaien en die kwam wel een keer. Kon een weekje duren maar dat hinderde niet. Aardappels poten, eerst met eenrijige Cramer met het paard, later een 2 rijige Gruse. Aanaarden met simpele aanaarders, een rijenfrees had je nog nooit van gehoord. Maaien met een Schukken vingerbalk, 1,35 mtr breed. Schudden met Eureka trommelschudder met het paard ervoor. Hooi maken op ruiters, later voordroogkuil met een Fahr opraapwagen(tje) met wel 3 messen erin. Aardappels rooien met een Romas zakkenrooier, later een Grimme, nog steeds in zakken. Bieten rooien met een Kleine 1 rijige bunkerrooier met kiepbunker, later een Schmotzer BK2. David Brown 770 van de buurman ervoor. Bietenkoppen inkuilen deden we ook in met de opraapwagen. De rooier legde de koppen in zwaden, 6 rijen bij elkaar en die laadden we moeiteloos op met de Fahr. Bieten met 2,5 of 3 tons Miedema wagentjes afvoeren naar het schip. Ja de grond had toen wel wat minder te lijden dan tegenwoordig

  • Bertus Buizer

    @Jan-Zonderland,
    Mooi en herkenbaar verhaal. Ik zie het helemaal voor me ;-)

  • alco1

    En het zijn altijd de mensen aan de zijlijn die het weer zo goed weten.
    Ik zou zeggen. Koop een boerderij en laat het zien hoe het moet.

  • agro1

    jan en bertus... last van de seventies blues???? nu is het beter, aldus een ervaringsdeskundige, die nog WEL boert.

  • Jan-Zonderland

    @Agro1, nee hoor geen last van seventies blues, dit artikel riep bij mij gewoon wat herinneringen op en ik vond het leuk die te delen met geinteresseerden. Als het jouw niet interesseerd dan moet je het maar even niet lezen ;). Overigens boer ikzelf ook nog steeds dus mag ik mijzelf ook een "ervaringsdeskundige" noemen ?

    @Alco1,dat denk ik nu ook zo vaak wanneer er weer eens iets bedacht is door "onderzoekers" en niet te vergeten politicy.

Laad alle reacties (35)

Of registreer je om te kunnen reageren.