Akkerbouw

Achtergrond 120 x bekeken

11 september veranderde ook Amerika’s biobrandstoffenbeleid

Bij de terroristische aanslagen in 2001 op de VS kwamen bijna 2.800 mensen om, wereldwijd geldt sindsdien extra waakzaamheid en ook de economie veranderde er deels door. Zo is Amerika veel meer dan eerder gericht op de binnenlandse productie van biobrandstoffen.

Op 11 september 2001 namen hijackers vier vliegtuigen over die vertrokken van Logan Airport in Boston. Twee crashten in de Twin Towers in New York, één in de west-vleugel van het Pentagon bij Washington. In een vierde vliegtuig ontstond een opstand van passagiers waardoor het in een weiland neerstortte.

In totaal kwamen bij de aanvallen bijna 2.800 mensen om het leven. Daarmee eiste ’nine-eleven’ meer slachtoffers dan de Japanse aanval op marinebasis Pearl Harbor.

Naast de menselijke tol werd ook een economische tol betaald. Voor het eerst sinds de Grote Depressie werd de beurshandel voor vier handelsdagen gesloten. Toen de markten weer openden verloor de Dow Jones Index, een belangrijke graadmeter voor de gezondheid van de economie, op één dag een recordaantal van 617 punten. Verzekeringsmaatschappijen maakten zich op voor 40 miljard dollar aan directe claims.

De economische gevolgen werden extra gevoeld omdat de VS zich sinds maart dat jaar in een recessie bevond. De economie was het eerste kwartaal gekrompen met ruim 1 procent, was in het tweede kwartaal weer voorzichtig gegroeid, om na de aanval weer ruim 1 procent te krimpen. De directe gevolgen voor de agribusiness, toen net herstellende van jaren van lage prijzen, waren te verwaarlozen.

De termijnmarkten in de VS werden tijdelijk stilgelegd en bederfelijke waar kon tijdelijk niet per vliegtuig worden vervoerd. Belangrijke bondgenoten van de VS in de islamitische wereld, vooral Saoedi-Arabië en Egypte, maakten direct duidelijk de VS te steunen. Zelfs aartsvijanden Iran en Irak veroordeelden de terroristische aanslagen.

Handelsstromen werden intact gehouden, ook nadat de VS mede naar aanleiding van de aanvallen Afghanistan en Irak binnenviel. Egypte hield vast aan de zogeheten Peace Pearl-akkoorden volgens welke het land wapens, voeding en financiële steun krijgt in ruil voor steun aan het Amerikaanse Midden-Oosten-beleid.

De Saoedische dictatuur erkende dat belangrijke delen van de bevolking achter terreurleider Osama Bin-Laden stonden, maar wist onrust te onderdrukken en stond de VS toe militaire bases op haar grondgebied te gebruiken. Het land koopt net als Egypte graan van het Westen om brood tegen korting aan het volk aan te bieden, en bleef dat doen. In 2001 kocht Egypte 7 miljoen ton tarwe uit het buitenland. In 2010 is het importvolume opgelopen tot 10 miljoen ton.

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat ook Nederland de uitvoer van voeding en levende dieren zag toenemen na 2001. Zo kocht Saoedi-Arabië in 2001 voor 233 miljoen euro aan voeding en levende dieren uit Nederland. Een jaar later was de uitvoer miniem gedaald, maar anno 2010 begraagt de exportwaarde 300 miljoen euro. Hetzelfde beeld geldt voor Egypte, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Iran. Maar ook voor Aziatische landen met grote moslimpopulaties zoals Maleisië en Indonesië.

Een woordvoerder van FrieslandCampina spreekt van belangrijke groeimarkten waar consumenten heel goed het verschil tussen een zuivelbedrijf en de politiek van een land kunnen maken. Waar nodig, werken bedrijven samen met ambassades om zaken te verduidelijken, zo blijkt uit een rondgang langs bedrijven. In het algemeen is men vooral bezorgd om het effect van Geert Wilders.

Volgens landbouwraad Philip de Jong (werkgebied: Saoedi-Arabië en de VAE) kunnen landen in het Midden-Oosten het Westen feitelijk niet missen. ”In Europa wordt soms vergeten dat in veel landen in het Midden-Oosten nauwelijks voedsel verbouwd kan worden. Saoedi-Arabië heeft bijvoorbeeld vele miljarden vergeefs geïnvesteerd in binnenlandse graanproductie, om uiteindelijk te accepteren dat het afhankelijk blijft van importen uit met name de VS en Rusland. Voor zover spanningen tussen de bevolking van de islamitische wereld en het Westen bestaan”, aldus De Jong, ”geldt dat beleidsmakers in de praktijk vooral de realpolitik volgen.”

Volgens de Realpolitik worden idealen opzij geschoven ten faveure van de harde belangen van een natie. ”De voedselprijsstijgingen van 2008 hebben deze tendens louter versterkt.” Algemeen geldt dat de vaak weinig democratische leiders in het Midden-Oosten hun legitimiteit ontlenen aan lage voedselprijzen.

De verkoop van de agrarische markten werden indirect wel geraakt door de oorlogen die volgden op de aanvallen. Volgens een studie van de University of Iowa nam de onzekerheid op financiële en voedingsmarkten toe door de geopolitieke spanningen.

De aanvallen en daarop volgende oorlogen in Afghanistan en Irak maakten de Amerikaanse politiek volgens de studie ook meer bewust van het belang van energiezekerheid. Beleidsmakers willen een economie die minder afhankelijk is van de importen van olie uit het Midden-Oosten (en in mindere mate uit Venezuela).

In de zogenoemde Farm Bill van 2002 wordt door de VS dan ook energiezekerheid genoemd als belangrijke reden de productie van bio-ethanol te steunen, terwijl in de EU het beleid vooral gericht is op het terugdringen van de CO2-uitstoot. De aanslagen vormden zodoende een motor achter isolationistisch denken en dus beleid gericht op het verregaand steunen van binnenlands geproduceerde biobrandstoffen.

Tien jaar later wordt 40 procent van de mais in de VS geteeld voor de verbrandingsmotor. Het verklaart mogelijk ook de Amerikaanse aarzeling bij het toestaan van veel efficiënter uit suikerriet geproduceerde bio-ethanol uit Brazilië of Mexico.
De miltvuuraanvallen die vlak na 11 september de VS en ook Europa troffen, leidden ook tot hernieuwde aandacht voor de risico’s van biologische terreuraanvallen op de bevolking of zelfs veestapel.

De kosten van bioterreur, zo verklaart een woordvoerder van TNO, zijn relatief laag. Terroristen kunnen gebruik maken van bestaande distributiekanalen zoals de drinkwatervoorziening, voedselketens of postdienst.

Het vereiste kennisniveau is eveneens klein, terwijl de opbrengst vanuit het oogpunt van terroristen groot is. Crises als die van de mond-en-klauwzeer (MKZ), varkenspest of de Ehec-bacterie kunnen miljarden euro’s schade berokkenen.

De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit wil geen details kwijt maar spreekt over extra waakzaamheid sinds 11 september waarbij wordt samengewerkt met de binnenlandse veiligheidsdienst AIVD en de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding.
De lidstaten van de Europese Unie werken sinds november 2001 samen in een Gezondheidsbeveiligingscomité.

Veel meer voedsel- en wareninspecties
In de VS werd na de miltvuuraanvallen, vlak na de terroristische aanslagen van 11 september 2001, besloten de voedsel- en wareninspectiediensten in havens uit te breiden met 350 inspecteurs. Bovendien werd een team van 24 veterinaire experts aangesteld om de oorzaak van uitbraken van dierziekten te onderzoeken. Nog eens 400 inspecteurs werden aangesteld om de veiligheid van voedsel te controleren. Meer dan 100 laboratoria en een groot aantal slachthuizen werden bezocht door de Agricultural Research Service van het Amerikaanse ministerie van landbouw (de USDA) die de onderzoekers en bedrijven hielp beter te beveiligen.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.