Akkerbouw

Achtergrond 2719 x bekeken 2 reacties

’Vlasteelt mag niet uit Nederland verdwijnen’

De prijzen voor vlas zijn hoog, maar de opbrengst is slecht. Van de Bilt Zaden en Vlas verwacht dat de vraag vanuit China hoog blijft en hoopt op een teeltuitbreiding met ongeveer 30 procent.

De maanden juli en augustus zijn de oogstmaanden voor vlas en dus zeer bepalend voor het uiteindelijke resultaat. Het lijkt een zeer bijzonder jaar te worden, met historisch hoge prijzen van € 1,80 tot € 2,20 per kilo maar een belabberde oogst. Slecht nieuws dus voor de Nederlandse vlasteelt, die de laatste jaren fors aan terrein inleverde. Er zijn nog maar vijf Nederlandse vlasbedrijven over.

De grootste is Van de Bilt Zaden en Vlas bv. Het bedrijf uit het Zeeuws-Vlaamse Sluiskil collecteert van ongeveer 1.000 hectare.

Was het voorjaar droog met alle gevolgen van dien, nu is men zeer bevreesd voor de vele regen die de afgelopen weken zo makkelijk naar beneden valt. De opbrengsten per hectare zijn door de droogte erg laag. Een halve opbrengst zou je kunnen zeggen.

Eugenie van de Bilt, directeur van Van de Bilt Zaden en Vlas, legt uit dat de situatie in het vlas bij een halve opbrengst ernstiger is dan bij andere teelten. ”Bij vlas draait het om de lengte van het stro, dus de lengte van de vezel. Als de vezels te kort zijn, kunnen de vezels niet meer verwerkt worden in het traditionele langevezelcircuit, wat financieel gezien de beste markt is. Of duidelijker gezegd, een halve graanoogst bestaat, een halve vlasoogst bestaat niet.”

De droogteverschijnselen manifesteren zich in de gehele traditionele vlasregio in West-Europa. ”Onze afnemers, de Chinese spinners, worden nerveus”, aldus Van de Bilt. ”De voorraden in de magazijnen waren reeds zeer geslonken en de prijzen waren reeds verdubbeld in vergelijking met vorig jaar. De slechte oogst maakt de afnemers nerveus en ontwricht de vezelmarkt.”

De voorraden plus de opbrengsten van de nieuwe oogst zijn onvoldoende om de verwachte vraag van dit jaar te beantwoorden. Hetzelfde geldt voor het lijnzaad. De prijzen zullen nog verder oplopen, maar dat zal het aanbod uiteraard niet veranderen. De tekorten kunnen zo spannend worden, dat dit de komende jaren de prijsvorming zeer zal beïnvloeden.

Voor vlas heb je omvangrijke gespecialiseerde apparatuur nodig, eventuele stormachtige uitbreidingen van het areaal helpen dus niet. Van de Bilt Zaden en Vlas zegt zijn areaal in Nederland met 30 procent te kunnen uitbreiden zonder dat prijzen inzakken.

De varkenscycli in vlas verlopen veel trager dan bijvoorbeeld in aardappelen en uien. Men gaat trager naar de crisis toe en de voorraden kunnen moeilijker op peil gebracht worden. Van de Bilt vindt het erg jammer dat de vlasteelt in Nederland de afgelopen jaren zo is teruggelopen. Dit is volgens haar niet alleen te wijten aan de crisis, maar ook aan de Nederlandse landbouwpolitiek die in weinig aandacht heeft voor de kleinere producten. Dit in tegenstelling tot landen als Frankrijk.
Daar groeit en bloeit de vlasteelt de afgelopen jaren mede door het beleid van plattelandsgemeentes die alles doen om de werkgelegenheid te vergroten.

Het totale vlasareaal in West-Europa is gezien over een periode van 25 jaar behoorlijk gegroeid. De teelt in West-Europa is met 150 kilometer verschoven van noord naar zuid. Frankrijk heeft in eigen land de bouw van moderne vlasverwerkingsbedrijven zeer gestimuleerd. Ook hebben de Fansen het gebruik van bestrijdingsmiddelen gunstiger geregeld en last but not least beschikken ze ook over een geschikte oogstverzekering, aldus Van de Bilt.

Een totale verschuiving van het West-Europese vlasareaal naar Frankrijk zou zeer ongewenst zijn volgens Van de Bilt. Marc van de Bilt (72), vader van Eugenie: ”Hier staan de fabrieken en hier is de kennis. Koolzaad en maalzaad zijn goeddeels verdwenen en het bietenareaal is ineengeschrompeld. De monocultuur dreigt, de bodem puft.”

De branche heeft ook in de afzet een metamorfose ondergaan. De spinnerij is voor 80 procent naar China verhuisd. Het is niet altijd gemakkelijk om in deze sterk gewijzigde situatie tot goede zaken te komen. Vroeger deden de vlasbedrijven zaken op bijvoorbeeld de Grand Place van Kortrijk, onder het genot van ’een potje bier’. Nu wordt vaak onderhandeld op het scherp van de snede. ”Van huis uit zijn de Chinezen opgekomen uit een lage welstand en er zijn ook grote cultuurverschillen. De tijden van vroeger – toen men de zaken in een cirkel van een paar honderd kilometer rond de deur afwikkelde – zijn definitief voorbij.”

Van de Bilt heeft volgens Van de Bilt getoond dat het de ontwikkelingen goed kan volgen. Het bedrijf is sterk en verticaal geïntegreerd en beschikt over afdelingen voor rassenonderzoek, veredeling en daaraan gekoppeld zaailijnzaad productie. Ze produceren de vezels uit het stro (zwingelen) en kammen (hekelen) het vlas op band, rechtstreeks geschikt en verhandelbaar.

In de Chinese textielregio’s Shanghai en Harbin hebben ze hun eigen vertegenwoordiging. De kennis van de totale keten in deze zeer gespecialiseerde branche is van grote waarde. Van de Bilt spreekt de hoop uit dat de boeren in de praktijk zijn uitbreidingsplannen van de teelt met ongeveer 30 procent zullen volgen. ”Zoals boven geschetst, zijn de markten van alle vlasproducten gezond en voor een aantal jaren opgeschoond.”

Bovendien groeit de markt steeds meer, ook door de Chinese markt zelf. China wordt rijker, koopt meer mode. De Europese kledingmarkt neemt in belangrijkheid af. De teelt kent meer groeimotoren. ”In het vlas met zijn trage cycli, moet men anticiperen op de duidelijke verbetering.”

Veel toepassingen
Tot in de achttiende eeuw was vlasvezel in Europa naast wol de belangrijkste grondstof voor textiel. De rol werd overgenomen door katoen. Toch wordt in kleding nog circa 70 procent van de vlasvezel als linnen gebruikt. Het concurreert bij de modehuizen met katoen, wol en zijde. Mede omdat katoen, wol en zijde zeer in prijs zijn gestegen, is linnen weer goed vertegenwoordigd in de modecollecties. De stukjes kern van het vlas worden scheven genoemd. De scheven worden als toevoeging gebruikt in meubelplaten en isolatiemateriaal. Bij het zuiveren van de scheven komt kortevlasvezel vrij die in combinatie met lompen wordt vervaardigd tot papier. Zo is vlas te vinden in sigarettenpapier en Amerikaanse dollars.
Naast vezelvlas wordt ook olievlas geteeld voor de productie van lijnzaadolie. De planten van olievlas zijn in vergelijk met vezelvlas vrij kort en wijd vertakt. De zaden bevatten voor 40 procent olie. Na het persen wordt het restant gebruikt als grondstof in veevoer.

Bleker: extra steun vezelgewassen onmogelijk
Het Nederlandse areaal vezelgewassen daalt al jaren. Vanuit de teelt van vlas, hennep, brandnetels en miscanthus (olifantsgras) kwam daarom vorig jaar de vraag naar steun vanuit de overheid. De sector wil dat de overheid artikel 68 van de EU-verordening voor de bedrijfstoeslagen toepast.
Toepassing van dat artikel maakt mogelijk dat een deel van de toeslagen anders kan worden besteed. Frankrijk doet dat om de teelt van eiwitgewassen te stimuleren. De teelt groeit er jaarlijks, ten koste van de teelt noordelijker in Europa.
In Nederland vroegen de SP en het CDA het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie om steun, gebaseerd op stimulering van de biodiversiteit, te onderzoeken. De kleinschaligheid zou juist ook innovatie bevorderen die breder toepasbaar is. De extra steun zou kunnen gelden voor 2012 en 2013. In 2013 gaat het nieuwe gemeenschappelijke landbouwbeleid van de EU in, met minder mogelijkheden voor directe steun aan boeren en tuinders.
Staatssecretaris Henk Bleker (CDA) van landbouw ziet voor extra steun echter juridisch geen mogelijkheden.
De Europese regelgeving geeft volgens hem alleen mogelijkheden tot extra steun als voor de teelten een agro-milieuverbintenis wordt afgesloten voor een periode van 5 tot 6 jaar. Alleen de daadwerkelijk gemaakte kosten voor het verbeteren van het milieu zouden kunnen worden gedeclareerd.

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    de enige die wat aan de vlasteelt verdiend is van de Bildt
    de teler moet behalve het zaaien al het werk uitbesteden zoals trekken, dorsen , keren en persen en de vezels opslaan
    alle risico's die de teelt heeft zijn voor de boer en tot slot krijgt hij na een jaar zijn geld van de verwerker
    we zaaien wel tarwe beste Eugenie

  • no-profile-image

    ER zijn gelukkig ook nog andere vlassers als van de Bildt,die wel zelf het risico durven nemen en de teler wilt betalen voor geleverd werk.
    Wij hebben dit jaar ook vlas geteelt,geen risico,werk word betaald en het geld is al binnen!!!
    Klasse!

Of registreer je om te kunnen reageren.