Akkerbouw

Achtergrond 768 x bekeken

’Winst van beregenen zijn we kwijt’

Waar de akkerbouwgewassen normaal gesproken op de langste dag gesloten staan, is dat dit jaar lang niet overal het geval. Vooral aardappelen en granen lopen achter, bleek bij een rondgang op Goeree-Overflakkee. Een van de gebieden waar de gevolgen van de droogte duidelijk zichtbaar zijn.

De droogte is voorbij en gewassen herstellen voor een deel. Op Goeree-Overflakkee is al zo’n 30 tot 40 millimeter regen gevallen. De voorsprong van het beregenen wordt daarmee beperkt. ”Voor ons is het jammer dat het is gaan regenen”, zegt akkerbouwer Leon Jacobs uit Nieuwe-Tonge die dag en nacht heeft beregend.

Het is een druk seizoen voor akkerbouwers, vooral voor boeren die beregenen. Kunst en vliegwerk was nodig om de haspel overal te krijgen, maar het is niet overal gelukt.

Het was heel droog op Goeree-Overflakkee en de gevolgen daarvan zijn nog steeds duidelijk zichtbaar. Het meest zorgwekkend is de stand van de aardappelen en granen. Pootgoed mag niet worden beregend, waardoor de knolzetting door de lange droge periode een kwart lager is dan normaal. Het gewas moet vroegtijdig worden doodgespoten, omdat de knollen door het lagere tal sneller aan de maat zijn. Op phytophthoragebied was het rustig, maar nu staan alle seinen op rood. Wekelijks spuiten is noodzaak. Stevige wind maakt het spuiten vaak echter lastig.

De zomertarwe staat veel te dun en te kort. De opbrengstverwachting is somber. Akkerbouwer Leon Jacobs denkt maar de helft te kunnen oogsten van de gebruikelijke opbrengst.

Ook in consumptieaardappelen is een achterstand waarneembaar. Het loof van de rijen raakt elkaar amper en het gewas bloeit vlekkerig. ”Ik had verwacht dat de percelen door de regen snel zouden dichtgroeien, maar dat doen ze niet”, vertelt teeltadviseur Jeroen Willemse van DLV Plant. Dat ligt volgens hem aan het ras en aan hoe snel de akkerbouwer is begonnen met beregenen.
De witlofpennen hebben hier wel een goede stand. Het gewas is zo’n drie weken geleden in beregende grond gezaaid en daarna kwam er regen. Het gaat bij dit gewas om het aantal pennen in de juiste maat, niet om de kilo’s. Het areaal daalt door de prijsontwikkeling van witlof.

Aardappelen, suikerbieten en uien zijn de grootste gewassen op Goeree-Overflakkee. Daarna komen witlof, tarwe en erwten. Maisteelt komt hier amper voor, bloembollen weer wel.
Opvallend aan het eiland is de innovatieve mentaliteit van agrarisch ondernemers, zegt Willemse. ”Ze lopen hier dik voor op andere akkerbouwgebieden. Er wordt veel geïnvesteerd, waardoor hier de grootste trekkers en kippers rondrijden en gps-systemen gemeengoed zijn. De bedrijven zijn echter niet zo groot. Eigenlijk kan dat dus financieel niet uit. Het is de mentaliteit van de akkerbouwers hier. Door de overcapaciteit in mechanisatie kunnen telers op de beste tijden planten en oogsten.”

En reageren op wat moeder natuur voor ze in petto heeft. Toch blijft het spannend. De gevolgen van de droogte zijn nog niet te overzien. Willemse: ”Deze omstandigheden hebben we nog nooit eerder meegemaakt. Zo vragen we ons af of de latere aardappelrassen nog opnieuw gaan knolzetten. Dat is mogelijk nu de groeiomstandigheden zijn verbeterd. Dan krijg je een heel onregelmatig gewas en dat is slecht voor de kwaliteit, bewaring en het bepalen van het oogstmoment.”

Toch is ook hier de regen goed voor de gewassen, door de omstandigheden waarmee het gepaard gaat. Ook is het prettig rooien als de grond iets vochtig is, zegt de 22-jarige Ivan Dogterom. Zijn vader en oom boeren in Oude-Tonge en vlakbij rooit hij een perceel tulpenbollen. En dat gaat goed dankzij de regen. ”We dachten heel vroeg te gaan rooien, maar omdat de temperatuur niet zo hoog was zitten we nu toch op het normale schema.”

Goeree-Overflakkee staat niet bekend als bollenteeltgebied. Toch wordt er 600 hectare verbouwd, waarvan 70 hectare door de familie Dogterom. Op deze vrij lichte grond is nettenteelt niet nodig. De bollen worden op de machine gespoeld, zodat er geen grond meekomt naar het bedrijf. ”Anders rooi je wel 50 tot 60 procent grond. Nu bijna niets meer. Dat scheelt ons veel transport. Er rijden vier van deze machines rond in Nederland.”

Door veel te beregenen, kunnen de Dogteroms hun bollen binnenhalen. Wie dat niet kon, kwam flink in de problemen. ”In Zeeland is hierdoor een aantal telers gestopt met de bollenteelt.” Beregenen is een forse investering. Wie de mogelijkheden heeft, was daar dit voorjaar bijzonder blij mee. De gewassen houden een voorsprong op niet beregende planten.

De droogte is nu achter de rug, ook al is het neerslagtekort op Goeree-Overflakke nog steeds 150 tot 180 millimeter. ”De regen lijkt wel leuk voor de boeren, maar vreemd genoeg heb je meer baat bij narigheid”, zegt teeltadviseur Willemse. Dat blijkt ook wel uit de prijsvorming. Regen maakt de handel afwachtend. ”Niet dat er te veel productie is”, legt akkerbouwer Leon Jacobs uit. ”De stemming is omgeslagen met de weersverandering. De winst van het beregenen zijn we nu kwijt.”

Droog en druk. Zo omschrijft akkerbouwer Leon Jacobs uit Nieuwe-Tonge het seizoen tot nu toe. ”Het valt niet mee om alles te beregenen. Als de druk hoog is, moet je er ’s nachts ook uit om de haspel te verzetten.”

De onkruidbestrijding is bij Jacobs redelijk goed gegaan. ”Ik moest wel veel meer spuiten dan normaal.”

Jacobs beteelt zo’n 100 hectare zelf en nog een aantal percelen in deelteelt. Van de plantuien verwacht hij een opbrengst van 40 ton per hectare. ”Dat kan op niet beregende percelen zo 10 ton minder zijn.”

Vroege aardappelen brengen nu 35 ton per hectare op, redelijk voor deze tijd van het jaar.
De zomertarwe is niet beregend en is de helft korter dan normaal. Waar een opbrengst van 10 ton gebruikelijk is voor Jacobs, denkt hij nu slechts 5 ton te kunnen oogsten.

Zeven tot acht keer beregende de familie Dogterom uit Oude-Tonge de bloembollen. ”Drie à vier keer is normaal”, vertelt Ivan Dogterom. ”We waren het ook wel aardig zat, hoor. Er zit ook een kostenplaatje aan van 500 euro per haspel per dag. We draaien met drie haspels.”

De kwaliteit van de bollen verschilt per soort. ”De prijsontwikkeling is heel slecht door de bloemenprijzen. De handel is nu zeer afwachtend. Voor sommige soorten vraag ik me af of we ze voor kostprijs kunnen verkopen. En daar werken we het hele jaar hard voor. Maar we hebben ook goede jaren gekend. Deze periode is gewoon minder.”

Opbrengst en kwaliteit van de bloembollen verschilt per soort. Over het algemeen is de oogst normaal, hoewel sommige soorten maar tweederde produceren door de droogte.

De 6 hectare spruiten van Jan Mijnders uit Dirksland staan er prima bij, terwijl ze niet zijn beregend. ”In tegenstelling tot collega’s heb ik helemaal niets beregend”, zegt Mijnders. ”Ik heb het er niet zo op, omdat beregenen niet natuurlijk is en de grond ervan te lijden heeft. Mijn grond is vrij zwaar en wordt erg vals van beregenen.”

Als alternatief heeft Mijnders de grond voorbewerkt met de rotorkopeg. ”Het grove is er dan af en het ligt mooi glad. Vocht blijft hierdoor beter in de grond. Dit kan ook nadelig uitpakken in een regenachtige periode, maar negen van de tien keer gaat het goed.” De spruitenplantjes van 7 centimeter zijn in zeven weken uitgegroeid tot flinke planten en ze ogen fris. ”Ze staan er prachtig op en ik verwacht, als er niets bijzonders gebeurt, een goede oogst. Ik ben helemaal tevreden.”

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.