Akkerbouw

Achtergrond 476 x bekeken

’Suikerindustrie in EU is sterker geworden’

De Europese Unie produceert veel minder suiker dan voor de hervorming van 2006. Toch is de Europese suikerindustrie sterker geworden, vindt Jos van Campen, voorzitter van de raad van beheer van Cosun. ”Brazilië heeft de laagste kostprijs ter wereld. In 2005 was de kostprijs in Brazilië drie keer lager dan in de EU. Nu is die verhouding 1 op 1,3. De suikersector in de EU is een stuk concurrerender geworden.”

Het Europese suikerbeleid is in 2006 ingrijpend hervormd en loopt af in september 2015. Het suikerquotum is in stappen verlaagd van 18 miljoen naar 12,9 miljoen ton. Tevens kreeg een groep ontwikkelingslanden (de ACP- en MOL-landen) het recht een bepaalde hoeveelheid suiker vrij van invoerrechten te verkopen op de Europese markt.

De quotumkortingen hebben geleid tot een krimp van de Europese sector. In seizoen 2005/2006 telde de Europese Unie van de huidige 27 lidstaten nog 74 suikerproducenten die samen 184 suikerfabrieken exploiteerden. Nu zijn er nog 24 concerns met 106 suikerfabrieken.

Ondanks de krimp is de Europese suikersector sterker geworden, vindt Jos van Campen, voorzitter van de raad van beheer van coöperatie Cosun en tot deze week voorzitter van Cibe, de Europese vereniging van bietentelers. ”Brazilië en Australië kunnen goedkoper suiker produceren dan de EU.

India misschien ook. Maar de Verenigde Staten en Thailand hebben een hogere kostprijs, evenals andere suikerproducenten als Cuba en Indonesië. Brazilië heeft de laagste kostprijs ter wereld. In 2005 was de kostprijs in Brazilië drie keer lager dan in de EU. Nu is die verhouding nog maar 1 op 1,3 in het voordeel van Brazilië. De suikersector in de EU is een stuk concurrerender geworden.”
Van Campen verwacht niet dat de Europese suikersector veel verder zal consolideren. ”In Griekenland en delen van Italië staan nog onrendabele suikerfabrieken. Maar het is de vraag of een suikerbedrijf daar belangstelling voor heeft. Een fusie tussen suikerbedrijven of coöperaties is niet uit te sluiten, maar de meest logische stappen voor fusies en overnames zijn in de EU wel gezet de laatste jaren.”

Cosun nam eind 2009 de Duitse suikerfabriek in Anklam over van Danisco. Daardoor groeide het quotum van Cosun naar 916.809 ton, waarmee het 7,1 procent van het Europese suikerquotum produceert. Daarmee is de coöperatie de zesde suikerproducent in de EU.
De grootste producent is het Duitse Südzucker met een quotum van 3.230.909 ton. Dat is 3,5 keer zo groot als Cosun. Jan Willem van Roessel, secretaris van de raad van beheer, vindt dat grootte lang niet alles zegt. ”Efficiëntie is belangrijker dan grootte. Bovendien verkopen we veel suiker aan afnemers dichtbij. In onze afzetregio hebben we een relatief groot marktaandeel.”
Cosun produceert de suiker in twee Nederlandse en één Duitse fabriek. Per fabriek wordt ieder seizoen gemiddeld 305.603 ton quotumsuiker geproduceerd. Dat is verreweg het hoogste fabrieksgemiddelde in de EU. Op de tweede plaats staat de suikerfabriek van het Belgische Iscal met een quotumproductie van 190.000 ton per seizoen. Het gemiddelde fabrieksgemiddelde in de EU ligt nu op 121.647 ton. Dat was in 2005 nog 95.400 ton.

De hervorming heeft niet alleen de Europese suikerindustrie efficiënter gemaakt. Ook de suikerverwerkers en de consumenten hebben baat bij het huidige beleid, vindt Van Campen. ”Veel akkerbouwers hebben door de hervorming de bietenteelt moeten inkrimpen of beëindigen. Dat is zuur voor ze. Maar voor de rest van de keten zijn er voordelen. De suikerprijs is voor de consumenten omlaag gegaan, omdat de EU de referentieprijs voor suiker sinds 2005 heeft verlaagd van 632 euro naar 404 euro per ton nu. De lagere suikerprijs is ook gunstig voor de suikerverwerkers.”

Daarom pleit Van Campen voor het behoud van de Europese suikerregeling. ”Dat is ook gunstig voor de verwerkers. Die hebben het laatste jaar te maken met hogere suikerprijzen op de wereldmarkt dan in de EU. Grote schommelingen in suikerprijzen zijn niet in het belang van bietentelers, suikerproducenten, suikerverwerkers en consumenten.”

Brussel

In Brussel woedt nu een discussie over het nieuwe gemeenschappelijke landbouwbeleid. De suikerregeling geldt tot eind september 2015, dus voor het laatste voor de bietenoogst van 2014. Het graanbeleid is al afgebouwd en de zuivelquotering wordt in 2015 afgeschaft. Van Campen: ”Een groot verschil is dat de zuivelsector zelf om afschaffing van de quotering heeft gevraagd. De suikersector wil dat niet. Bovendien wordt het suikerbeleid gefinancierd door de sector zelf. Ook de herstructurering van 2005 tot en met 2009 is volledig door de sector zelf betaald. Dat heeft ruim 6 miljard euro gekost. Het suikerbeleid kost de belastingbetaler geen cent.”

Afbouw van het suikerbeleid betekent dat de Europese sector meer wordt blootgesteld aan de grillen van de wereldmarkt. Van Campen: ”Dat betekent onherroepelijk dat de suikerprijzen veel meer gaan schommelen. Grote prijsschommelingen betekenen onzekerheid voor de suikerfabrieken of ze in jaren met lage prijzen genoeg bieten aangevoerd krijgen. Een suikerfabriek is erg kapitaalintensief. Die kan niet rendabel draaien als de productiecapaciteit niet goed wordt benut. Dan ontstaat een zorgelijke situatie voor de suikerindustrie.”

Ook de ACP- en MOL-landen willen het suikerbeleid handhaven, stelt Van Campen. ”Zij exporteren het liefst een vaste hoeveelheid suiker naar de EU tegen een goede prijs. In een vrijere markt kunnen ze meer suiker verkopen aan de EU, maar dan wel tegen een lagere prijs. Daar zitten die landen echt niet op te wachten.”

Door de hoge wereldmarktprijs exporteerden de ACP- en MOL-landen het afgelopen jaar minder suiker naar de EU dan verwacht. Daardoor dreigde voor het eerst in de geschiedenis een suikertekort te ontstaan in de EU. Daarom heeft de Commissie een extra importquotum ingesteld van 300.000 ton dat heffingvrij mag worden ingevoerd. Bovendien mag de industrie 500.000 ton surplussuiker verkopen als quotumsuiker. Van Campen: ”Het zijn goede maatregelen, ook al kwamen ze wat laat. De EU had ook het suikerquotum kunnen verhogen. Brussel heeft genoeg instrumenten om te zorgen dat de EU voldoende suiker heeft. Gezien de voordelen voor de hele keten pleiten we ervoor het suikerbeleid in de benen te houden.”

Dankzij Napoleon

Cosun viert op 1 juni het 200-jarig bestaan van de suikerindustrie in Nederland. De suikerindustrie in Europa kwam in 1811 van de grond door een decreet van Napoleon. Hij verplichtte boeren om een bepaald areaal bieten te verbouwen. Napoleon wilde de Britten treffen door een importverbod van suiker, maar daardoor ontstond een groot tekort aan suiker in zijn keizerrijk. In 1744 had de Duitse apotheker Andreas Marggraf (1709-1782) een procédé ontwikkeld om suiker uit bieten te winnen. Door het decreet van Napoleon kwam de bietenteelt en de suikerindustrie echt van de grond in Europa. In 1874 telde Nederland 23 suikerfabrieken, waarvan 21 in Noord-Brabant en Zeeland. In 2007 nam Cosun de suikerproductie over van CSM. Sindsdien telt Nederland nog maar één suikerproducent (Suiker Unie) met twee fabrieken.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.