Akkerbouw

Achtergrond 276 x bekeken

Goede bewaring essentieel na moeilijke oogst

Na de bijzondere teeltperiode van afgelopen jaar is de bewaring van aardappel, peen en ui nog belangrijker dan anders. ”Er zijn veel grensgevallen de schuur in gereden”, zegt Philip Kroes van DLV Plant. ”De eerste week goed drogen was cruciaal.”

’Zo’n groeiseizoen als dit heb ik nog nooit meegemaakt”, begint bewaarspecialist Philip Kroes van adviesbureau DLV Plant zijn relaas over het teeltjaar. Hij doelt op de extremen. Het voorjaar kwam laat op gang dan normaal. ”Bovendien was het een koud voorjaar met weinig neerslag. De gewassen ontwikkelden zich hierdoor langzamer. Vervolgens was juli stikheet en droog. Weer zo extreem.”

Het heeft veel energie gekost, vertelt Kroes. ”Voor zowel plant als mens. Alles is uit de kast gehaald om de gewassen te laten groeien. Zo is er veel beregend.”
Bij de maandwisseling van juli naar augustus sloeg het weer helemaal om. De regen kwam met bakken uit de lucht. ”De schimmels sloegen om zich heen. Aardappeltelers moesten alle zeilen bijzetten om phytophthora te bestrijden. Dat heeft niet bij iedereen goed uitgepakt.” De reden hiervoor is lastig te benoemen. ”Het ligt aan allerlei factoren, zoals de hoeveelheid haarden in de regio en rassenkeuze. Met een bepaalde aaltjeshistorie kun je bepaalde rassen niet kiezen. Ook is licentiepootgoed niet altijd gewenst, omdat een teler vrij wil zijn in zijn afzet.”

De ontwikkeling van phytophthora is bijzonder onvoorspelbaar gebleken. ”We hebben gezien dat op één blaadje zoveel sporen zaten dat er knolphytophthora uit voortkwam. Ook gebeurde het dat de plant helemaal onder de sporen zat en het in de knol toch goed ging.”
Middelengebruik was belangrijk in augustus. ”Wat ons ook verraste was dat zelfs op pootgoedpercelen die allang dood waren, alsnog phytophthora voorkwam. Die sporen kwamen overwaaien. Als die landen in de klei, kunnen ze met de regen zo de grond in naar de aardappelen.” Kroes benadrukt dat het gaat om incidenten. ”Phytophthora kwam niet zoveel voor dat het invloed heeft op de markt.”

De vroege vorst in november was voor sommige gewassen de nekslag. ”Uiteindelijk is in Flevoland nagenoeg alles gerooid.” In het Zuidwesten resulteerde de vorst vaker in een drama. Veel hectares gewassen konden daar niet uit de grond worden gehaald. Gemiddeld schat Kroes de opbrengstderving voor aardappelen, uien en peen op 14 tot 20 procent.

Dit seizoen kenden akkerbouwers veel oogststress. De loonwerker kon niet op de juiste momenten en samenwerken verliep niet altijd vlekkeloos. ”Stel dat je samenwerkt met een akkerbouwer en je teelt beide 20 hectare aardappelen. Bij wie begin je dan als de tijd zo dringt? Deel je het kwantum van de gerooide aardappelen? Daar wordt nooit over gepraat tot de situatie zich voordoet en dan is de spanning al hoog opgelopen. Het zijn dingen waar je goed over moet nadenken. Er wordt altijd vanuit gegaan dat het wel goed komt.”

Aan de andere kant heeft Kroes saamhorigheid zien ontstaan. ”Buren die elkaar komen helpen. . . er gebeuren ook mooie dingen.”

Topoogsten zaten er dit seizoen niet bij. ”Positieve uitschieters heb ik niet meegemaakt. Telers hadden er meer van verwacht.”

De rooistress leidt ertoe dat akkerbouwers voor het nieuwe seizoen meer de puntjes op de i zetten, vooral wat betreft logistiek en rooicapaciteit. Vervolgens deden zich ook in bewaring problemen voor. Zo zijn er vooral op lichte gronden aardappelen gestikt doordat zuurstof door de neerslag werd weggeslagen uit de grond. ”Dat heeft telers verrast. Twee weken na het inschuren konden die aardappelen er weer uit, omdat ze wegrotten.”

Een goed begin is het halve werk geldt zeker ook voor het bewaren van de voedingsmiddelen. ”Er zijn veel grensgevallen de schuur in gereden. Als je de eerste week echt drogende lucht hebt kunnen pakken, is het goed gegaan.”

Telers moesten alle zeilen bijzetten in de bewaring. De meeste probleemgevallen zijn eind september of in de derde week van oktober binnengereden, weet Kroes. ”Doordat het buiten te warm was, kon een week lang niet met drogende lucht worden geventileerd. Warme lucht bevat immers te veel vocht. De enige optie is dan drogen met kachels.”

Dat heeft veel energie gekost. ”In de aardappelen soms wel 1.000 euro per hectare, aanzienlijke bedragen.”

Als het vocht nergens naartoe kan, stikken de aardappelen. Kroes tekent voor hoe er dan kraters in de box komen. De bovenste aardappel is rot, lekt vocht en zo rotten de aardappelen eronder ook in een trechtervorm weg. ”Lucht doet daar niet veel meer tegen, want lucht kiest de weg van de minste weerstand en komt niet door die natte substantie heen. Die droogt dus niet meer.”

Toch is de kwaliteit van aardappelen over het algemeen redelijk, zegt Kroes. ”De latere aardappelrassen hebben het onderwatergewicht van 360 gram niet gehaald, maar dat is in een markt als deze van onderschikt belang.”

Uien liggen er minder goed bij dan in voorgaande jaren. ”De tarrapercentages zijn over de hele linie wat hoger, maar echt zorgwekkend is dat niet.” De peenbewaring verloopt volgens Kroes prima. ”Er komen wat minder kilo’s uit een kist dan normaal, doordat er meer grond is meegerooid en de kwaliteit minder is.” Het is een heftig seizoen. Er is hard gewerkt en er waren veel onzekerheden. Kroes merkt dat akkerbouwers murw waren geslagen toen ze in november, december merkten wat ze achter de rug hadden. ”Toen kwam pas het besef dat ze zulk moeilijke, lange dagen hebben doorgemaakt.”

Inmiddels is de draad weer opgepakt, want er moet van alles gebeuren op het akkerbouwbedrijf. Kijken hoe het product de bewaarschuur uitkomt bijvoorbeeld en nadenken over het nieuwe seizoen. ”Ik denk dat er een groter aandeel granen als rustgewas in de bouwplannen komt. Granen zorgen voor een goede doorworteling, natuurlijke drainage, zijn goed voor het bodemleven en geven mogelijkheid tot aanpak van onkruiden.”

Kroes verwacht dat er zeker een nasleep komt van het moeilijke seizoen. ”Naar kilveren en drainage wordt zeker kritischer gekeken. De gewasontwikkeling kon volgend seizoen tegenvallen.”
Al met al was 2010-2011 een seizoen van hoge kosten, maar ook hoge prijzen. ”Gemiddeld wordt er meer verdiend dan in andere jaren, maar niet iedereen kijkt terug op een goed financieel jaar.”

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.