Akkerbouw

Achtergrond 715 x bekeken

Telen uit de grond biedt voordeel

Zijn teelttechnieken uit de glastuinbouw geschikt voor gewassen in de buitenlucht? Het PPO wil die vraag beantwoorden. De nieuwe technieken lijken perspectiefvol.

Vlak naast het erf van het PPO-proefbedrijf in Vredepeel staan verhoogde stellingen waar aardbeien en prei in staan. Sommige stellingen zijn leeg. Daar hebben andere gewassen in gestaan. De stellingen horen bij een onderzoek door het Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO-WUR), dat loopt van 2009 tot en met 2013. Het PPO wil weten of het mogelijk is vollegrondsgewassen te telen in water of op substraat. Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met de Proeftuin Zwaagdijk en gefinancierd door overheid, Productschap Tuinbouw en het bedrijfsleven.

De aanleiding voor het onderzoek stamt uit 2007, zegt PPO-onderzoeker Janjo de Haan. ”Toen werd duidelijk dat het erg lastig zou zijn voor de vollegrondsteelten op lichte grond om te voldoen aan de toekomstige bemestingsnormen. Daarom testen we of de teelt uit de grond een optie is. We testen de teelt op water en op substraten als veen, zand en kokos. De technieken worden al toegepast in kassen bij groenten, aardbeien en potplanten en in de boomkwekerij. Wij testen het telen uit de grond van diverse bladgewassen, prei, kool, aardbei, bloembollen, zomerbloemen, vaste planten, appel, en blauwe bes in de buitenlucht.”

Het heeft diverse voordelen om de teelten uit de grond te halen. De Haan: ”Er is geen uitspoeling van meststoffen, waardoor de teler kan voldoen aan de milieu-eisen. Bovendien stellen supermarkten eisen aan residuen en reinheid van het product. Daar kun je met de teelt uit de grond gemakkelijker aan voldoen. Ook kun je de aanvoer naar de supermarkten beter reguleren dan bij teelten in de vollegrond.”

Bij de teelt van gewassen uit de grond heb je geen last van moeilijk te bestrijden bodemziekten en plagen, waardoor veel minder gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn. De Haan schat dat de reductie varieert van 50 tot 100 procent. ”Maar dan moet je wel voorkomen dat de teeltstellingen besmet raken met ziektekiemen. Uit de glastuinbouw weten we dat een besmetting zich zeer snel kan verspreiden. Bij onze proefopstellingen hebben we daar tot nu toe geen last van gehad. Behalve bij één opstelling waar alle zomerbloemen snel ziek werden na een besmetting.”

Gedurende het groeiseizoen bleven de gewassen gezond. Volgens De Haan zijn niet of nauwelijks ziekten geconstateerd. ”In de prei zagen we geen trips, wat in de vollegrondsteelt veel voorkomt. Bij de sla hebben we minder tegen luis hoeven te spuiten.”

Een punt van aandacht is de overgang van de kweekplantjes naar de teeltopstelling in water. De Haan: ”Veel gewassen worden opgekweekt in de grond, zoals prei, of in substraat, zoals sla in perskluiten. Maar in grond gevormde wortels zijn niet aangepast aan de groei in water. Die overgang levert de plant stress op. Daar zoeken we een oplossing voor.”

De opbrengsten van de gewassen waren hoger dan in de vollegrond. Bij prei in de vollegrond oogst een teler 35 tot 40 ton van een hectare. De Haan: ”Bij onze proefopstelling haalden we een zeven keer zo hoge productie, omdat we vier teelten achter elkaar konden doen. Bovendien staan in de proefopstelling tachtig tot honderd planten per vierkante meter. In de vollegrond zijn dat zestien tot twintig preiplanten.”

Het PPO heeft geen kosten/baten analyse gemaakt van de teeltsystemen uit de grond. De Haan: ”Daar is het te vroeg voor. Wij testen of de technieken haalbaar zijn. Als dat duidelijk is gaan we kosten en opbrengsten bepalen. Onze eerste indruk is dat het wel rendabel is bij de boomteelt en de slateelt. Bij prei hangt het er om. Bij de teelt van bollen en zomerbloemen is het nog onduidelijk. De teeltinstallaties vergen een hele investering. Maar je bespaart op kosten voor arbeid en grond. En je haalt een hogere opbrengst per vierkante meter dan bij de teelt in de vollegrond.”

Hoewel de vooruitzichten voor teelttechnieken uit de grond er goed uitzien, zijn nog veel vragen onbeantwoord. De Haan: ”Bijvoorbeeld in hoeverre je de bemesting moet aanpassen of in hoeverre de producten anders bewaard moeten worden. De sla uit onze teeltstellingen was goed bewaarbaar en steviger dan sla die uit de kassen komt. Maar bij een eerste test liep de kwaliteit van de prei hard achteruit in de koeling. Ook over de rassenkeuze is nog veel onduidelijk. Wij gebruiken voor ons onderzoek rassen die ook in de vollegrondsteelt worden gebruikt. Maar wellicht moet je voor de uit de grond teelt aparte rassen kweken.”

De Haan ziet ook toepassingen buiten de land- en tuinbouw. ”Je kunt denken aan stadslandbouw. Maar je moet ook kijken hoe burgers aankijken tegen deze nieuwe teeltsystemen. Welke invloed heeft dit bijvoorbeeld op de ruimtelijke ordening en de waterhuishouding. Daarom starten we dit jaar gesprekken met burgers, gemeenten, provincies en waterschappen om daar meer inzicht in te krijgen.”

Bij de telers groeit de belangstelling, merkt De Haan. ”In het begin wat er veel scepsis. Er zijn nu drie telers die op hun eigen bedrijf bladgewassen uit de grond telen. Doordat de eerste resultaten er goed uitzien, neemt de belangstelling toe.”

Groentetelers testen telen van sla uit de grond


Het bedrijf Pater en Co in het Noord-Hollandse Waarland heeft ervaring met het telen van enkele soorten sla uit de grond. De groentetelers zijn daar vorig jaar een proef mee gestart, vertelt Dave Smit, één van de directeur/eigenaren van de firma. ”Dit jaar hebben we de oppervlakte uitgebreid naar 5.400 vierkante meter. De plantjes groeien in potjes die in een kunststof plaat staan. De plaat drijft op het water waar de wortels van de plantjes in groeien.”
Smit benadrukt dat het een proef is. ”We kunnen nog niks zeggen over de verhouding tussen kosten en baten. Maar het telen van de sla gaat goed. De grote voordelen zijn dat we bij de sla vrijwel geen gewasbeschermingsmiddelen meer nodig hebben, de teelt heeft geen oppervlaktewater nodig en er vindt geen uitspoeling plaats van mineralen naar het milieu. Bovendien kun je vaker oogsten. We halen de drijvende platen uit de bakken om te oogsten. Dat gaat een stuk gemakkelijker dan oogsten uit de vollegrond.”
Smit weet nog niet of de firma de teelt uit de grond gaat uitbreiden. ”We moeten het teeltsysteem nog afbouwen. Komende winter gaan we bekijken of we afzet kunnen regelen voor andere gewassen die in zo’n systeem worden geteeld. We willen eerst de afzet hebben geregeld voor we met een nieuwe teelt beginnen.”

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.