Akkerbouw

Achtergrond 236 x bekeken

'Overheden veroorzaken prijsstijging tarwe'

De politiek wil speculatie met voedselgewassen beperken. Maar specialisten zeggen dat juist overheden de graanprijs opdrijven, net als een tegenvallende oogst. Speculatie heeft nauwelijks effect op de voedselprijzen.

Politici buitelen over elkaar heen met voornemens om speculatie met voedingsgewassen te beperken. De VN-organisatie voor handel en ontwikkeling Unctad organiseert volgende week een symposium over speculatie. Het staat eind februari ook op de G20-top van de geïndustrialiseerde landen.

De organisatie voor economische ontwikkeling Oeso pleit voor meer transparantie in de belangrijkste grondstoffenmarkten zodat de markt eerder kan reageren als ergens een tekort aan graan of sojabonen ontstaat. Landbouworganisaties en verwerkers van grondstoffen onderstrepen het belang van strategische voorraden, die in tijden van overvloed kunnen worden opgebouwd en bij een voedseltekort kunnen worden verkocht.

Het meest vergaande voorstel is om onderscheid te maken tussen bedrijven die werkelijk iets doen met de agrarische grondstof en speculanten. Daarbij moet het aantal posities worden beperkt dat een speculant mag innemen op een termijnmarkt.

Joost Pennings, hoogleraar termijnmarkten aan de universiteiten van Maastricht en Wageningen, stelt dat speculatie op de lange termijn geen effect heeft op de prijzen. ”Want speculanten verkopen altijd weer wat ze hebben gekocht”, zegt Pennings. ”Speculanten hebben geen invloed op de productie of het verbruik van een grondstof. Op de lange termijn is hun netto-positie nul. De prijs wordt bepaald door vraag en aanbod. Alleen op de korte termijn leidt speculatie tot tijdelijke prijsstijgingen of dalingen.”

De Wereldbank en onderzoeksinstituut Ifpri kwamen vorig jaar tot de conclusie dat de voedselcrisis in graanseizoen 2007/2008 is veroorzaakt door hogere energieprijzen, meer vraag naar biobrandstoffen, ongunstige weersomstandigheden, een lagere waarde van de dollar en exportbeperkingen. Speculatie speelde nauwelijks een rol.

Volgens een woordvoerder van het Productschap Akkerbouw is de hoge tarweprijs van nu toe te schrijven aan overheidsbeleid. ”De tarwevoorraad aan het begin van dit graanseizoen is nog nooit zo groot geweest. De prijsstijging begon pas toen Rusland in augustus een exportverbod aankondigde, Oekraïne exportquota instelde en Saoedi-Arabië in één keer bijna 1 miljoen ton tarwe kocht. Na die aankondiging brak paniek uit. Maar er ligt nog steeds veel tarwe op voorraad.”
De stijging van de mais- en sojaprijzen wordt ook veroorzaakt doordat er minder is geoogst.

Speculatie speelt volgens de woordvoerder nauwelijks een rol in de prijsstijging. ”Speculatie leidt er hooguit toe dat bedrijven tijdelijk hun posities tegen een hogere prijs moeten afdekken op de termijnmarkt. Dat betaalt uiteindelijk de consument. Maar dat effect is klein. Beleid van regeringen speelt een veel grotere rol in prijsstijgingen.”

De woordvoerder snapt dat regeringen voedsel goedkoop willen houden. ”Maar hogere prijzen zorgen juist voor een productiestijging omdat telers investeren in goed zaaizaad, kunstmest en gewasbescherming.”

Directeur Edwin Burgers van marktbureau DCA-Markt constateert dat de graanprijzen nu op het zelfde niveau staan als eind jaren zeventig. ”Maar de kostprijs is flink gestegen. Akkerbouwers kunnen eindelijk eens wat verdienen aan de graanteelt.”
Hij stelt dat speculanten een positieve rol spelen. ”Speculanten zorgen voor meer handel. Dat verhoogt de marktprijs. Daar kunnen telers juist van profiteren.”
Burgers noemt het kolder dat speculatie zorgt voor hogere voedselprijzen. ”Het ontbreekt politici aan kennis van zaken.”


Zie ook : Europese lidstaten willen speculatie aan banden leggen en Frankrijk vindt plannen Brussel voedselspeculatie te slap

Of registreer je om te kunnen reageren.