Akkerbouw

Achtergrond 255 x bekeken

Dubbele verdediging nodig tegen aardappelvirus

Wageningen - De aardappel heeft een dubbele verdediging nodig tegen het aardappel-x-virus (PVX). Het afweermechanisme kan het virus in de cel tegenhouden, maar voor een afdoende verdediging moet ook afweer in de celkern van de plant aanwezig zijn.

Aardappels verdedigen zicht tegen het aardappelvirus met behulp van een zogenoemde immuunreceptor. Die herkent de virussen. Uit onderzoek van Wageningse onderzoekers Erik Slootweg en Wladimir Tameling blijkt dat de immunreceptor zowel in de celinhoud - het cytoplasma - en in de celkern aanwezig moet zijn. Slootweg en Tameling publiceren in twee verschillende artikelen over hun vindingen in het wetenschappelijk tijdschrift The Plant Cell.

De vinding is van belang omdat ook andere planten en zelfs dieren en mensen beschikken over dit soort aangeboren afweer tegen ziekteverwekkers. Op de lange termijn kan de vondst bij planten wellicht leiden tot de ontwikkeling van gewassen met een afweer die heel moeilijk door virussen omzeild kan worden, aldus Wageningen UR.

Aardappelplanten kunnen zich tegen PVX verdedigen als ze de erfelijke eigenschap bezitten om het zogenoemde Rx-eiwit te maken. Zodra een binnengedrongen virus wordt herkend, komt het afweermechanisme op gang.

Het Rx-eiwit is zo groot dat het niet zomaar vanuit het cytoplasma verplaatst naar de celkern. Aangenomen werd dat het eiwsit niet in de celkern aanwezig zou zijn. Wageningse onderzoekers hebben echter vastgesteld dat het eiwit wel degelijk in de celkern aanwezig is. Wat precies de rol is van het eiwit in de celkern blijft nog onduidelijk. Als de celkern het eiwit niet bevat, kan de plant zich niet verdedigen. Maar als het cytoplasma het eiwit niet bevat, en de celkern wel, is de verdediging van de plant ook vruchteloos.

Onderzoek van Wageningen UR laat zien dat een immuun receptor-eiwit dat bij aardappel zorgt voor de ‘aangeboren afweer’ tegen virussen, in de celkern én in het cytoplasma aanwezig moet zijn om een goede afweer te krijgen.
Een plant met het Rx eiwit in cytoplasma én celkern (linksboven, door de microscoop gezien) kan zich verweren tegen het virus (linksonder, een gezond blad onder UV licht), maar een plant waar het Rx eiwit alleen in de celkern zit (rechtsboven), kan zich niet verdedigen, waardoor het blad vol met virus komt te zitten (rechtsonder, virussen lichten op onder UV). Illustratie Wageningen UR


Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.