Akkerbouw

Achtergrond 276 x bekeken 9 reacties

Slachting in Zuid-Australië

Hitte, droogte, gebrek aan irrigatiewater; en dat al voor het vierde of vijfde jaar op rij. Veel boeren overleven dat niet en verlaten hun bedrijven in het zuiden van Australië.

Terwijl het in Nederland sneeuwt en koud is, zit ik hier in een hittegolf. Het is hier nu, terwijl ik dit tik, 44 graden in de schaduw. En het is droog. Dat is echter niet iets van alleen dit jaar, het lijkt elk jaar erger te worden. Deze oprukkende droogte is ook iets wat me steeds meer verbaast. Toen ik hier 20 jaar geleden voor het eerst kwam, trof ik een compleet ander gebied aan. Waren het toen volop groene percelen, nu is er bijna niets anders meer dan dorre vlaktes. Wat is hier toch gebeurd?

Rijk door irrigatie

Rond 1900 was dit gebied aan de oevers van de Murray river, de grootste rivier van Australië, bewoond door enkele boeren met schapen. Na 1920 gaf de regering gratis blokken land van een vierkante mijl (260 hectare) aan soldaten die terugkwamen van de oorlog in Europa. Vooruitstrevende boeren begonnen hier naast het houden van schapen ook graan en fruit, katoen, druiven en rijst te telen, met behulp van water uit de rivier. Dit bleek een goede zet. Nadat omstreeks 1950 de prijs van de wol kelderde, schakelden steeds meer boeren om. In de jaren rond 1980 was Australië zelfs ’s werelds grootste exporteur van rijst.

Water gequoteerd

Doordat veel grote pompen aan de oevers geïnstalleerd werden, besloot de regering vergunningen te verkopen voor het aantal kuub water dat iemand maximaal uit de rivier of uit de grond mocht pompen. Tot het jaar 2000 was dit een zeer lucratieve business. Het kon goed uit om bijvoorbeeld €1 per m3 voor een vergunning te betalen plus €0,30 extra voor ieder opgepompte kuub. Het was ook zeer winstgevend voor de waterschappen.

Leeggepompte rivieren stroomden ‘terug’

Tussen 1990 en 2000 hebben dan ook grote verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen grof geïnvesteerd in aankoop van percelen van vele honderden hectaren en daar vooral wijngaarden op aangelegd. Ze kochten ook de vergunningen om water op mogen pompen. Dat leidde ertoe dat de rivier letterlijk leeggepompt werd. Het kwam regelmatig voor dat de rivier terugstroomde nadat een aantal grote groepen van pompen gestart werd.
Om dit te voorkomen mag ieder in een droog jaar maar een klein percentage van zijn vergunningen gebruiken. Dit is de laatste jaren echter meer de regel dan uitzondering. Volgens de lokale krant heeft het hier in de laatste tien jaar minder dan de helft geregend van normaal, zodat goed graanland al jaren geen of slechts een minimale oogst geeft.

Oorlog om water

Iedere deelstaat heeft zijn eigen regels. In het midden van New South Wales, waar mijn boerderijen liggen en waar meestal wel regen valt, mag je daardoor een groter percentage van de vergunningen gebruiken dan elders. Normaal duurt het een maand of zes voordat de regen die hier valt, in Zuid-Australië aankomt. Maar in de tussenliggende periode is het echter al grotendeels weggepompt. Tussen de diverse waterschappen en staten is het nu dan ook oorlog om vergunningen. Iedere partij zegt dat ‘de ander’ te veel water wegpakt of steelt.

Kaalslag in Zuid-Australië

Ondertussen speelt zich in Zuid-Australië een catastrofe af. Er zijn diverse boeren weggelopen van hun boerderij. Ze hebben alles overgelaten aan de bank of deurwaarder. Hele dorpen zie je langzaamaan verdwijnen omdat er geen activiteiten meer zijn. Er worden geen huizen meer gebouwd, winkels en scholen sluiten en het hele dorpen worden langzaam een stofnest. Sommige gemeenten leggen nu zelfs wanhopig stukjes kunstgras aan omdat er geen water is voor normaal gras.

Genadeklap voor de wijnboeren

De droogte gaat dit jaar voor veel wijnboeren de genadeslag uitdelen. Voor een hectare wijngaard is normaal 60.000 kuub water nodig per jaar. De helft hiervan komt meestal beschikbaar via de regen. De laatste jaren dus niet, en dus moeten ze het extra bijkopen. Die kosten zijn al bijna niet op te brengen. Daar komt nog bij dat de bodem onder de wijnprijs is weggevallen.
Wie zijn druiven niet zelf verwerkt, en dat is het merendeel van de telers, moet ze afgeven voor rond de €100 per ton. Helaas, alleen al de aankoop van het water kost meer. Normaal is de prijs voor geleverde druiven dan ook omstreeks €300/ton. Geen wonder dat bijna alle wijngaarden hier nu te koop staan. Als iemand de waterrechten koopt, krijgt hij meestal de wijngaard er voor niets bij.

Foto

Laatste reacties

  • no-profile-image

    Ed Bakker

    Gerrit wat een in triest verhaal je hele leven en waarschijnlijk dat van de ouders en mischien voorouders ergens hard voor gewerkt hebben en het dan zo achter moeten laten . De foto bij het droge strand doet me denken aan fotos van als ik het goed heb het aral meer in rusland waar kustvaarders in een zandvlakte weg rotten ook droog gevallen door het aanleggen van bevloeings kanalen En de rio del plata schijnt bij tijd en weile ook gereduceerd te zijn tot een kleine modderstroom door het aftappen in de vele bevloeingkanalen Hopelijk wordt je zelf niet te veel getroffen door droogte
    Altijd ZEER interessant je te lezen
    Groeten Ed

  • no-profile-image

    Marinus

    Mooi verslag, alleen 60.000 kuub water per hectare lijkt me wat veel.
    Reken ik verkeerd of is dat 6 m en dus 6000 mm water?

  • no-profile-image

    Godofredo Miltenburg

    Beste Gerrit,
    Lijkt op het noordoosten van Brasil, droogte in Australie en heel veel regen in midden en zuiden van Brasil, Dezember meer dan 320mm regen, Januarie ook over de 300mm regen, vorig jaar heben wij geen drooge periode (Mei t/m Setember), het is overal modder. Met de Rio del Plata valt het best mee.
    Beste groeten,
    Godofredo Miltenburg

  • no-profile-image

    gli

    Ik heb echt te doen met die Aussies.
    Echter zijn zij ook geen aanhangers van de wereldwijd verbreide opvatting dat de markt zijn werk behoort te doen. En dat inclusief alle risico's van het ondernemer zijn.?

  • no-profile-image

    Fred

    Vechten tegen de markt is een ding, maar vechten tegen de natuur is een heel ander verhaal.

  • no-profile-image

    roelof

    mooi verhaal gerrit , lees altijd met veel intresse over australia , heb zo'n vijftien jaar geleden gewerkt in nsw in 't dorpje coleambaly , durf bijna niet terug te gaan als ik dit zo hoor wij verbouwden er inderdaad veel rijst
    De boer heeft zeven jaar geleden z'n bedrijf verkocht ook door problemen moet moeilijk zijn om tegen iets te vechten waar je nixs aan kan doen
    Wens je veel starkte en pak nog maar een vb uit de ijskast met die hitte !

  • no-profile-image

    Gerrit Kurstjens

    Goed gezien Marius, 6 meter water lijkt me ook wat veel. Ik heb mijn notities even nagekeken en de wijnboer waar ik mee gesproken heb zei dat wijngaarden in die streek 60 megaliter per jaar nodig hebben, ik ben er vanuit gegaan dat hij per ha bedoelde omdat andere gegevens ook per ha waren. Australië is enkele jaren geleden officieel overgegaan op het metrisch stelsel, echter vele mensen denken en rekenen nog in acres, mijlen, yard, zakken graan /acre, enz. Dus ik weet het nu niet, in ieder geval minder dan 6 meter/jaar.

  • no-profile-image

    Bert

    Gerrit. Maar zou die droogte niet komen door dat 10 jaar gelden men begon zoveel water te onttrekken dat aan het eind niks kwam en dat elk jaar minder ver kwam.en dus daar de droogte begon.en daar door weinig lucht vochtigheid in de lucht. weinig lucht vochtigheid geeft ook direct minder kans op regen.
    Ik denk dat het bij je het zelfde is als de zee waar over Ed schrijft. dat de oorzaak bij de mens ligt door teveel water onttrekking.Als dat is ziet het er slecht uit voor jullie daar. en is stoppen met wter ontrekken uit rivier enigste oplossing. waar natuurlijk niet aan toe gegeven zal worden.
    Hoop dat ik ongelijk heb.anders een 2e woestijn binnen 10 jaar.
    Hoe diep zit grond water daar bij jouw bedrijf?
    Groeten
    Bert

  • no-profile-image

    Roelof Wijnholds

    Wij leven toch wel in een rare wereld, in Nederland waar het kostbare goed regen zo maar uit de lucht komt vallen en op zeer vruchtbare bodems enorme opbrengsten genereert worden dijken door gestoken en uiterst waarde volle gronden opgeofferd!
    Boeren kunnen hier nauwelijks een boterham verdienen. In andere delen van de wereld waar opbrengsten laag zijn door mindere klimatologische omstandigheden ontstaan woestijnen! In weer andere gebieden worden uiterst kostbare oer regen wouden verwoest om plaats te maken voor landbouw erosie krijgt vrij spel en het gehele weer systeem ontwricht! Kunt u het nog volgen? Groeten Roelof.

Laad alle reacties (5)

Of registreer je om te kunnen reageren.