Akkerbouw

Achtergrond 216 x bekeken

Drogredenen in het klimaatdebat IX

Reductio ad absurdum (bewijs uit het ongerijmde) is strikt genomen geen drogredenering.

Ze wordt toegepast om te bewijzen dat een getal of toestand met een bepaalde eigenschap niet kan bestaan en is als zodanig een geldig bewijs.
Om het gelijk binnen te halen wordt echter nogal eens een dubieuze aanname binnengesmokkeld, en dan hebben we plotseling wel te maken met een drogredenering – afhankelijk natuurlijk van het feit of je de aanname vindt kloppen of niet. Zo wordt reductio ad absurdum gebruikt in een godsbewijs van Anselmus, en door Kant om te bewijzen dat de wereld ongeworden is.

Bewijsvorm

Het bewijs van een stelling in deze trant gaat als volgt. We nemen het tegendeel van de stelling aan. Als daaruit iets ongerijmds is af te leiden, dan moet de oorspronkelijke stelling wel waar zijn. De vertaling die Wikipedia gebruikt – bewijs tot in het absurde – is dus onjuist, het is een bewijs vanuit het absurde.

Voorbeeld

Een voorbeeld, gretig herhaald door de stuggere broeikasscepticus, hoorde ik in de al eerder genoemde documentaire The Great Global Warming Swindle, uit de mond van Philip Stott, een Londense emeritus hoogleraar biogeografie.
‘De broeikastheorie stoorde me al direct omdat je niet kunt zeggen dat één factor zo’n effect kan hebben’, beweert hij. Zijn argumentatie is grofweg als volgt te omschrijven:
Het broeikaseffect bestaat niet (Stott’s stelling, A). Want stel even het tegendeel: het broeikaseffect bestaat (niet-A). Dat zou veroorzaakt zijn door CO2 (B). Maar het klimaat is te complex om op slechts een enkele factor terug te voeren (niet-B). Daaruit volgt: het broeikaseffect bestaat niet.

Kort door de bocht

De vraag is natuurlijk: waarom zou het niet veroorzaakt kunnen worden door één factor? Het ozongat werd ook veroorzaakt door één factor, namelijk drijfgassen, en het lijkt betrekkelijk makkelijk te worden gedicht. Stott is dan ook geen echte broeikasontkenner. Hij erkent de onzekerheid en hamert vooral op de onvoorspelbaarheid van de mogelijke oplossingen. Maar dat is aan die hard-sceptici niet besteed. Zij concluderen liever dat het broeikaseffect niet bestaat. Punt. Dat lijkt me nu te kort door de bocht. Als de binnengesmokkelde aanname (‘het klimaat is te complex’) te cru is, wordt het inderdaad een bewijs tot in het absurde.

Foto

Of registreer je om te kunnen reageren.